Hoe werkt de zoekfunctie?

Typt een bezoeker een zoekterm in de interne zoekbalk van de website, dan doorzoekt het systeem alle pagina's en berekent voor elke pagina een score. Hoe hoger de score, hoe hoger de pagina in de resultaten verschijnt.

Weten hoe die score tot stand komt, helpt je te begrijpen waarom de ene pagina beter vindbaar is dan de andere, en wat je daar zelf aan kunt doen.

Het systeem probeert een zoekterm op drie manieren tegelijk te herkennen, en gebruikt per pagina steeds de manier die het beste resultaat oplevert:

• Exacte woordherkenning: De belangrijkste en meest gebruikte methode. De zoekterm wordt vergeleken met de inhoud van de pagina, waarbij het systeem Nederlands als taal herkent. Woordvarianten worden daardoor ook gevonden: "oplopen", "opgelopen" en "loopt op" worden als verwante woorden gezien.
• Typefouttolerantie: Maakt een bezoeker een typefout (bijvoorbeeld "samem lopen" in plaats van "samen lopen"), dan vindt het systeem toch de juiste pagina door kleine afwijkingen toe te staan.
• Gedeeltelijke woordherkenning: Het systeem vindt ook pagina's waar de zoekterm slechts een onderdeel van een woord of zin is. Zoekt iemand op "fiets", dan worden ook pagina's gevonden met woorden als "fietsenstalling" of "fietspad".

Voordat er een score berekend wordt, filtert het systeem eerst welke pagina's in aanmerking komen. Alleen pagina's die:

• een paginatype met echte inhoud hebben (structurele paginatypes zonder eigen inhoud, zoals mappen, shortcuts en menuscheidingstekens, tellen niet mee), én
• gepubliceerd en op het moment van zoeken actief zijn (dus niet verborgen, en binnen een eventueel ingestelde start- en einddatum) 

Staat een pagina niet tussen de resultaten, controleer dan eerst of deze aan beide voorwaarden voldoet.

Niet elke plek op een pagina telt even zwaar mee. Het systeem kent aan elk onderdeel van een pagina een gewicht toe:

Praktisch voorbeeld: zoekt iemand op "paspoort aanvragen", dan scoort een pagina met de titel “Paspoort aanvragen” 64 keer zo hoog op dat onderdeel als een pagina waar "paspoort aanvragen" alleen ergens in de lopende tekst voorkomt.

De eindscore van een pagina komt tot stand via een formule die drie factoren combineert: boost × IDF × TF.

• Boost: Het gewicht van het paginaonderdeel, zoals in de tabel hierboven.
• IDF (hoe zeldzaam is het woord?): IDF vergelijkt pagina's met elkaar. Het systeem kijkt op hoeveel andere pagina's de zoekterm ook voorkomt. Een woord dat op weinig pagina's voorkomt, is waardevoller dan een woord dat overal staat. Het systeem berekent dit automatisch, en per paginaonderdeel: de zeldzaamheid van een woord in de titel wordt los bijgehouden van de zeldzaamheid van datzelfde woord in bijvoorbeeld het veld 'Sleutelwoorden' of de lopende tekst.
  • Staat het woord 'belasting' bijvoorbeeld als sleutelwoord op 5 van de 74 pagina's, dan levert dat een IDF-waarde op van ongeveer 2,61. Staat hetzelfde woord als sleutelwoord op 30 van de 74 pagina's, dan daalt die waarde sterk, en scoort elke pagina met dat sleutelwoord automatisch lager.
  • Maak daarom sleutelwoorden zo specifiek mogelijk en plak ze niet standaard op elke pagina. Zet je bijvoorbeeld 'belasting' als sleutelwoord op tien verschillende pagina's, dan helpt dat geen van die pagina's. Het woord wordt 'gewoner' in de index, waardoor de score van elke pagina met dat sleutelwoord daalt.
• TF (hoe vaak komt het woord voor op de pagina?): In tegenstelling tot IDF kijkt TF niet naar alle pagina's samen, maar alleen naar de pagina zelf: meer vermeldingen van het woord op die ene pagina helpen, maar met afnemend effect. De tiende vermelding telt veel minder mee dan de eerste.
  • Een pagina met heel veel tekst wordt hierbij ook 'gestraft' voor haar lengte: de formule vergelijkt de lengte van een paginaonderdeel (bijvoorbeeld de lopende tekst) met de gemiddelde lengte van dat onderdeel over alle pagina's in de index. Een pagina met 500 woorden lopende tekst scoort per vermelding van de zoekterm lager dan een pagina met 50 woorden, omdat de term daar relatief minder prominent is. Dit is de reden waarom een korte, gefocuste pagina soms hoger scoort dan een lange pagina met veel informatie.

Een vraag die we vaak krijgen, is: 'Waarom staat mijn pagina over onderwerp X niet bovenaan in de interne zoekresultaten?' Het antwoord ligt vaak bij SEO (Search Engine Optimization). SEO helpt je om je website en content te optimaliseren, zodat zoekmachines begrijpen waar je pagina over gaat en deze relevant vinden voor gebruikers. Door je communicatie af te stemmen op het zoekgedrag van je doelgroep, kun je bezoekers sneller naar het juiste antwoord leiden. 

In TYPO3 bieden we tools waarmee je pagina’s kunt verbeteren voor zowel interne als externe zoekresultaten. Toch is het allerbelangrijkste dat je schrijft voor je lezer. Je wilt dat inwoners en ondernemers de digitale dienstverlening van je gemeente gemakkelijk begrijpen en gebruiken. Het uiteindelijke doel is dat bezoekers vertrouwen hebben in de relevantie van de zoekresultaten en het antwoord vinden op hun vraag. 

Om je op weg te helpen, hebben we een stappenplan opgesteld voor het schrijven van zoekmachinevriendelijke content. 

Wat is het doel van je pagina? 

Denk na over wat je met je content wilt bereiken. Wil je je lezers informeren of juist aanzetten tot actie? En welke actie moet iemand ondernemen na het lezen van je tekst? 

Wie is je doelgroep? 

Het is essentieel om te weten voor wie je schrijft. Een tekst die voor niemand specifiek is geschreven, zal niet goed presteren in zoekresultaten. Dit klinkt logisch, maar gebeurt toch vaak. Een pagina met content die geen gerichte zoekwoorden bevat, wordt door zoekmachines over het hoofd gezien, hoe goed de inhoud ook is. 

Bepaal het hoofd- en subonderwerpen 

Wat is het belangrijkste onderwerp van je pagina? Welke subonderwerpen spelen mee? 

Onderzoek zoekwoorden 

Kijk naar de termen die mensen gebruiken rondom je onderwerp. Met je statistiekprogramma kun je nagaan welke opdrachten zijn ingevoerd in de interne zoekmachine. Met externe tools, zoals de gratis tool Zoekwoord(Verwijst naar een externe website) kun je onderzoeken welke zoekwoorden mensen intypen in bijvoorbeeld Google en Bing. 

Maak een opzet 

Verplaats je in je doelgroep. Wat willen zij over dit onderwerp weten? Vraag collega’s van de balie of telefonie welke vragen vaak worden gesteld. Op basis hiervan bepaal je of de content op één pagina past of beter over meerdere pagina’s kan worden verdeeld. 

Gebruik zoekwoorden in de paginatitel 

Begin met een werktitel en zorg dat de belangrijkste zoekterm hierin staat. Markeer deze titel als een H1-kop (er mag slechts één H1-kop op de pagina staan). 

Inleiding 

Schrijf een korte inleiding die meteen duidelijk maakt wat het doel van je tekst is. 

Maak gebruik van zoektermen in tussenkoppen 

Zorg ervoor dat je tekst scanbaar is door beschrijvende tussenkoppen te gebruiken. 

Schrijf beknopt, maar voldoende 

Google kan een pagina het beste beoordelen als deze minimaal 250 woorden bevat. 

Gebruik synoniemen 

Bezoekers gebruiken vaak andere woorden dan het gemeentelijk jargon. Haal synoniemen op uit je zoekwoordenonderzoek. 

Sluit af met een call-to-action 

Zorg dat elke belangrijke pagina eindigt met een oproep tot actie, zoals ‘vraag nu aan’ of ‘neem contact op’. 

Voeg metadata toe 

Gebruik beschrijvende titels, omschrijvingen en sleutelwoorden in de SEO-instellingen. Voor de interne zoekmachine kun je ook synoniemen en sleutelwoorden toevoegen; Google scant enkel de content. 

Bepaal of een pagina of contentelement geindexeerd moet worden voor de interne zoekmachine

Op het tabblad ‘Gedrag’ van de pagina-eigenschappen en het tabblad ‘Zoeken’ bij het contentelement kun je bepalen of de pagina of het contentelement meetelt in de zoekindex. Overzichtspagina's kun je uitsluiten, zodat alleen relevante pagina's en content worden getoond bij de zoekresultaten.

• Stel boosting in voor het paginatype
• Maak een zoekadvertentie

• Controleer je tekst met een AI-tool, zoals ChatGPT, en vraag om deze zoekmachinevriendelijk te maken.
• Gebruik Yoast in de backend voor extra optimalisatieadvies. Yoast SEO voor TYPO3 is een uitbreiding voor zoekmachine-optimalisatie (SEO) en weet als geen ander waar je online content aan moet voldoen om te zorgen dat jouw pagina goed gevonden wordt. De extensie helpt je bij het maken van de juiste content die zowel voor bezoekers als voor zoekmachines goed leesbaar is. Heb je Yoast nog niet? Maak dan een ticket aan via mijn.opengemeenten.nl(Verwijst naar een externe website) zodat wij de extensie voor je kunnen activeren. 

Dit is ruwweg de prioritering waar Elastic, de interne zoekmachine, de volgorde op bepaalt: 

• Titel: 64
• Sleutelwoorden: 32
• Beschrijving: 4
• Samenvatting: 1
• Paginatitel: 64
• Kop 2: 32
• Kop 3: 16
• Kop 4: 8
• Kop 5: 4
• Kop 6: 2
• Volledige bodytekst: 1

Daarnaast kun je weging op paginatype instellen. 

We passen ook zogenaamde fuzziness toe. Dat is een methode om te bepalen hoe sterk twee termen op elkaar lijken. Deze afstand geeft aan hoeveel kleine wijzigingen nodig zijn om de ene term in de andere te veranderen. Een wijziging kan zijn:

• Een teken toevoegen
• Een teken verwijderen
• Een teken vervangen
• Twee naast elkaar staande tekens omwisselen

Hoe kleiner de afstand, hoe meer de termen op elkaar lijken.